CBCT i RTG

Wiele stanów klinicznych w praktyce stomatologicznej jest niemożliwych do zdiagnozowania bez poprawnie wykonanych obrazów rentgenowskich, a dopiero prawidłowa diagnostyka obrazowa umożliwia ich wykrycie, co następczo implikuje konkretne postępowanie terapeutyczne.
Techniki wykorzystujące promieniowanie rentgenowskie znajdują szczególne zastosowanie w praktyce stomatologicznej poczynając od zdjęć wykonanych w 2D, takich jak np. RTG przylegające, RTG skrzydłowo-zgryzowe oraz RTG ortopantomograficzne (tzw. panorama), kończąc na zdecydowanie dokładniejszym i wdrażanym do codziennej praktyki – obrazowaniu 3D. Obrazowanie 3D z zastosowaniem technik tomografii komputerowej stanowi aktualnie jeden z głównych standardów stomatologii precyzyjnej. Przekroje dostępne dzięki zastosowaniu techniki CBCT (ang. Cone Beam Computed Tomography), a więc techniki wiązki stożkowej, umożliwiają dokładną analizę diagnozowanego obszaru, a przy tym pozwalają obniżyć dawkę promieniowania w stosunku do klasycznej CT głowy i głównie dlatego znajdują dziś szerokie zastosowanie we wszystkich dziedzinach stomatologii.

• wykonywane z użyciem detektora promieniowania założonego do jamy ustnej pacjenta w sąsiedztwie części łuku zębowego, który ma być obrazowany
• wykonywane mogą być techniką izometrii Cieszyńskiego (dwusiecznej kąta) lub techniką kąta prostego
• pozwalają na zobrazowanie małego pola; najczęściej służą do diagnostyki pojedynczego zęba.

• pozwalają jednocześnie uwidocznić korony górnych i dolnych zębów wraz z przyzębiem brzeżnym
• szczególnie wartościowe pod kątem diagnostyki próchnicy powierzchni stycznych, próchnicy wtórnej pod wypełnieniami oraz pod kątem oceny brzegów przydziąsłowych wypełnień
• filmy rentgenowskie posiadają specjalne „skrzydełka” (paski do zagryzania), służące do utrzymywania filmu między górnymi i dolnymi zębami.

• wykorzystują detektor promieniowania ustawiony w jamie ustnej w płaszczyźnie zgryzu
• posiadają bardzo konkretne wskazania do ich wykonywania, takie jak:

W przypadku diagnostyki szczęki:

1. Ocena położenia zębów zatrzymanych (położenie policzkowe/podniebienne), nadliczbowych, dodatkowych oraz zębiaków.
2. Określenie rozległości zmian np. torbieli, nowotworów.
2. Diagnostyka rozszczepów podniebienia.
3. Ocena okolicy przyzębia przyszczytowego.
4. Diagnostyka złamań zębów i wyrostka zębodołowego.
5. Wykrywanie i ocena położenia korzeni zębów wtłoczonych do światła zatoki szczękowej.
6. Pomocnicza ocena pozycji korzeni zębów.

W przypadku diagnostyki żuchwy:

1. Ocena i położenie złogów ślinowych w przewodach wyprowadzających ślinianek.
2. Ocena położenia zębów zatrzymanych (położenie policzkowe/językowe); zwłaszcza trzecich zębów trzonowych.
3. Określenie rozległości zmian np. torbieli, nowotworów.
4. Ocena okolicy przyzębia przyszczytowego.
5. Diagnostyka złamań zębów i wyrostka zębodołowego.

• jest to zdjęcie uzyskiwanie dzięki wzajemnemu ruchowi kasety i lampy rentgenowskiej wokół badanego obiektu po torze eliptycznym
• jest to zdjęcie warstwowe, na którym uwidocznione są jednocześnie zęby, wyrostek zębodołowy szczęki i cz. zębodołowa żuchwy, a także kości twarzoczaszki wraz z zatokami szczękowymi oraz stawy skroniowo-żuchwowe
• nie jest odpowiednim narzędziem do diagnostyki przedniego odcinka łuków zębowych tj. od „trójki” do „trójki” ze względu na rozmycie obrazu
• pozwala na wykrycie wielu zmian o charakterze rozrzedzenia oraz zagęszczenia kości, które jednak najczęściej wymagają szczegółowej diagnostyki w ramach obrazowania 3D.

• jest to tomografia wykonywana z użyciem wiązki promieniowania rentgenowskiego w kształcie stożka, wysyłanej przez lampę rentgenowską obracającą się wokół głowy pacjenta
• krótki czas ekspozycji (10-40 sekund) pozwala zmniejszyć dawkę promieniowania jonizującego (w porównaniu do klasycznej CT głowy), a także zredukować liczbę artefaktów
• znajduje szerokie zastosowanie we wszystkich dziedzinach stomatologii, m. in. w endodoncji, chirurgii stomatologicznej z implantologią, a nawet codziennej stomatologii zachowawczej.

Zastosowania w endodoncji:

• Lokalizacja ukrytych, dodatkowych, niestandardowo położonych i przebiegających kanałów korzeniowych zęba.
• Określanie faktycznej liczby kanałów korzeniowych oraz ich przebieg.
• Wykrycie wczesnych procesów zapalnych w tkankach okołowierzchołkowych, niewidocznych w obrazowaniu 2D.
• Diagnostyka pęknięć korzenia oraz ich przebiegu (istotna pod kątem kwalifikacji do leczenia endodontycznego).
• Określanie rozległości zmian oraz -poprzez porównanie obrazu na przestrzeni czasu – dokładna ocena postępu gojenia (lub jego braku).
• Diagnostyka powikłań oraz dokładniejsza ocena rokowań.

Zastosowania w chirurgii stomatologicznej wraz z implantologią:

• Precyzyjne określenie położenia korzeni zębów oraz zębów zatrzymanych (a także dodatkowych, nadliczbowych itd.) i ich pozycji względem zębów sąsiednich oraz strategicznych struktur anatomicznych, jak np. kanał nerwu żuchwowego, zatoki szczękowej itd.
• Ocena ilości oraz jakościowej przydatności kości pod kątem implantacji
• Ocena postępu gojenia pozabiegowego (lub jego braku)
• Ocena rozległości zmian zapalnych i nowotworowych
• Ocena powikłań oraz dokładniejsza ocena rokowań

Zastosowania w stomatologii zachowawczej:

• Ocena rozległości procesu próchnicowego.
• Wykrycie wczesnych procesów zapalnych w tkankach okołowierzchołkowych, niewidocznych w obrazowaniu 2D

Uwaga !!! RTG nie wykrywa zmian zapalnych toczących się w miazdze zęba, a jedynie ich przyczyny, jak np. bardzo głęboki ubytek próchnicowy lub następstwa szerzącego się procesu zapalnego.